Thị trường M&A Việt Nam: Nhà đầu tư ngoại và khẩu vị đắt hàng

Vốn ngoại tung tẩy

Ông Phạm Văn Thinh, Tổng giám đốc Deloitte vncho biết, hiện nhóm M&A của Deloitte đang căng mình để tham vấn các thương vụ M&A.

Theo ông, ASEAN đã trở thành một trong những hoạt động mua bán M&A sôi động nhất trong nửa đầu năm 2017, nhờ sự tham dự của các nhà đầu tư đến từ nhiều nước, khác lạ là khu vực Đông Bắc Á như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc.

Trong đó, hoạt động mua bán vn vẫn tiếp tục là một điểm sáng trong ASEAN. Tuy giá trị giao du 6 bốn tuần đầu năm nay chưa có dấu hiệu đột phá, nhưng hoạt động mua bán vẫn rất sôi động, với số lượng thương vụ tụ hợp ở diện tích nhỏ và vừa.

Một điều rõ ràng là, hoạt động mua bán M&A vn phần nhiều vẫn dựa vào vào vốn ngoại. Số liệu thống kê về các thương vụ M&A trong thời kì qua đã miêu tả rõ điều này.

Năm 2016, khi hoạt động mua bán M&A vn đạt được con số kỷ lục về giá trị (5,8 tỷ USD, mức cao nhất từ trước đến nay và tăng trưởng 11,92% so với năm 2015), thì các thương vụ có sự tham dự của nhà đầu tư ngoại chiếm giữ đến 77% tổng giá trị.

Thời gian đến, hoạt động mua bán M&A được dự đoán sẽ chứng kiến nhiều thương vụ khủng.

Đó là động thái thoái vốn từ Tổng tổ chức Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) khi ban bố bán tiếp cổ lỗ phần Công ty cổ lỗ phần Sữa vn (Vinamilk). Dù số lượng chào bán đợt này khá nhỏ, chỉ 48,3 triệu cổ lỗ phần, tương ứng 3,33% vốn điều lệ của Vinamilk, nhưng SCIC dự định sẽ thu về 6.500 – 7.000 tỷ đồng.

Đặc biệt, phần thoái vốn tại Sabeco và Habeco thì chỉ những đối tác, công ty có vốn hàng chục ngàn tỷ đồng mới có thể mua.

Rất nhiều nhà đầu tư nước ngoài đãi đằng mong muốn trở thành đối tác chiến lược, thậm chí mua chi phối Habeco, Sabeco. Trong đó, có nhiều tên tuổi sáng giá như Carlsberg Breweries A/S, Carlton & United Breweries (CBU), VBL.

Theo ông Thinh, nhà đầu tư ngoại có lợi thế rất lớn trong trong việc đưa ra các quyết định đầu tư so với các tổ chức của vn.

Hơn nữa, các tổ chức đa nhà nước và các quỹ đầu tư có rất nhiều kinh nghiệm trong đầu tư ưng chuẩn M&A. Chính vì vậy, M&A luôn là một kênh đầu tư quan yếu, bên cạnh các quyết định đầu tư trực tiếp.

Với kinh nghiệm của mình, các nhà đầu tư nước ngoài miêu tả rõ lợi thế trong việc tìm kiếm thời cơ đầu tư cũng như gạn lọc được các đối tác ăn nhập với khẩu vị đầu tư của mình.

Ngoài ra, các nhà đầu tư nước ngoài có bề dày kinh nghiệm thương trường, có lợi thế về hoạt động mua bán và kĩ nghệ và có nền móng quản trị tổ chức tốt – những điều giúp tăng thêm lợi thế của họ khi thuyết phục các nhà đầu tư trong nước cộng tác cùng phát hành.

Những khẩu vị đắt hàng

Ngành hàng tiêu xài nhanh, bán sỉ, nhựa, bao bì, BĐS, ngao du, logistics… đang là những món ăn yêu thích của nhà đầu tư nước ngoài muốn “đặt hàng” tại vn. Trong đó, các nhà đầu tư đến từ châu Á đang muốn tận hưởng nhiều món ăn sinh lời hơn cả.

Theo ông Lê Hoàng, Giám đốc mảng M&A của KPMG, phần nhiều các nhà đầu tư châu Á rót vốn vào những tổ chức niêm yết và có tầm nhìn dài hạn. Họ muốn đầu tư dài hạn vào vn và hưởng lợi từ việc tăng trưởng của nền kinh tế cũng như tăng trưởng trong lĩnh vực chi tiết mà họ đầu tư.

Không có sự dị biệt nhiều về khuynh hướng ngành/lĩnh vực đầu tư của các nhà đầu tư đến từ các khu vực khác nhau.

Với các nhà đầu tư truyền thống như Nhật Bản và Hàn Quốc, lĩnh vực đầu tư trải rộng, bao trùm các ngành khác nhau từ hàng tiêu xài, phục vụ tài chính, kết cấu hạ tầng đến săn sóc sức khỏe… Các nhà đầu tư mới từ Thái Lan tụ hợp nhiều vào lĩnh vực phân chia, bán sỉ, sinh sản nguyên liệu xây đắp và hóa chất.

Khu vực có nhiều nhà đầu tư lớn là Bắc Mỹ và châu Âu lại chưa có nhiều thương vụ, chính yếu là một số thương vụ lớn trong lĩnh vực dầu khí và hàng tiêu xài.

Mỗi nhà đầu tư đều có khẩu vị riêng trong các quyết định đầu tư. Lý tưởng nhất là cộng tác cùng phát hành, mở mang hoạt động mua bán, nâng cao năng lực sinh sản và giá trị của tổ chức mục đích để đem lại lợi ích cao nhất cho cổ lỗ đông các bên.

Tuy nhiên, cũng có nhiều thương vụ được thực hành nhằm mục đích kiêm tính tình địch cạnh tranh. Bên cạnh đó, một số quỹ đầu tư có khuynh hướng đầu tư tài chính nhằm mục đích chuyển nhượng để thu lời trong thời kì ngắn hoặc trung hạn.

Quan sát hoạt động mua bán những năm qua, các thương vụ M&A với mục đích tạo ra sự cộng hưởng để tăng trưởng nhằm đem lại lợi ích cho các bên đã chiếm giữ đại phần nhiều.

“Khẩu vị đầu tư sẽ tùy thuộc vào từng nhà đầu tư, theo chiến lược phát hành của họ, hơn là theo địa điểm địa lý. Tôi kỳ vọng, chúng ta sẽ quyến rũ được nhiều nhà đầu tư với khẩu vị khác nhau, như thế sẽ thúc đẩy hoạt động mua bán tăng trưởng trong thời kì đến”, ông Thinh nói.

Vốn nội nổi lên

Trong cuộc chơi M&A, chẳng thể xem nhẹ nguồn vốn trong nước. Thông tin thương vụ bán cục bộ phần vốn của Posco (Hàn Quốc) tại Công ty Liên doanh TNHH Phát triển thị thành mới An Khánh – chủ đầu tư Dự án Khu thị thành mới Splendora cho một nhà đầu tư vn.

Đây là một trong những tập đoàn kinh tế tư nhân lớn nhất hiện giờ. Dự án đầu tư xây đắp Khu thị thành mới Bắc An Khánh, diện tích 272,48 ha, có tổng vốn đầu tư khoảng 3.400 tỷ đồng.

Hay như Công ty cổ lỗ phần Đầu tư Thế giới Di động (mã CK: MWG) đã hoàn thành thương vụ mua lại chuỗi điện máy Trần Anh.

Không chỉ thâu tóm trong cùng ngành bán sỉ điện máy, Thế giới Di động còn thực hành M&A cả trong lĩnh vực phân chia dược phẩm, với hai tên tuổi Phano Pharmacy và Pharmacity.

Để thực hành những thương vụ này, Thế giới Di động đã chi 2.500 tỷ đồng, gấp 5 lần kế hoạch được ưng chuẩn trước đó.

Những thông báo trên cho thấy, nhiều công ty Việt cũng đang chuyển mình và chuẩn bị làm chủ “cuộc chơi”.

Nhiều đại gia Việt đã khởi đầu xây đắp chiến lược phát hành dài hạn, trong đó M&A đã trở thành một phần quan yếu trong “cuộc chơi” của họ. Số lượng thương vụ M&A của các công ty trong nước ngày một tăng.

Nhiều đại gia Việt đã xây đắp được hàng ngũ M&A khá chuyên nghiệp nhằm thực thi chiến lược của mình, từ một số công ty nhà nước lớn như PVN, Viettel,… đến các công ty tư nhân như Vingroup, Masan, FPT, Kido, The Pan Group, Tập đoàn Thành Thành Công…

Các công ty vn giờ không chỉ nhắm đến các mục đích trong nước, mà còn thực hành cả những thương vụ thâu tóm ở nước ngoài.

Ở một góc cạnh khác, các quỹ đầu tư trong nước cũng đang tăng trưởng cả về lượng và diện tích. Đây cũng là một nguyên tố thúc đẩy số lượng và giá trị các thương vụ M&A trong nội bộ các công ty vn.

Nhiều nhà đầu tư trong nước, với lợi thế thông hiểu hoạt động mua bán nội địa, có kĩ năng cạnh tranh, tiềm lực tài chính và kĩ nghệ ngày một nâng cao sẽ từng bước chuyển mình để đổi thay cuộc chơi M&A trong nước.

“Tôi tin rằng, với sự phát hành của các tập đoàn và tổ chức trong nước cùng với việc tích luỹ kinh nghiệm trong kênh đầu tư này, sẽ có nhiều thương vụ M&A giữa các công ty trong nước, thậm chí công ty trong nước mua lại công ty nước ngoài trong ngày mai gần”, ông Thinh kỳ vọng.

Vậy đến bao giờ, các công ty vn mới ở vị thế là người đặt ra luật chơi trên hoạt động mua bán M&A?

Theo ông Lê Hoàng, Giám đốc mảng M&A của KPMG vn, M&A là sân chơi mở và những tên tuổi tham dự hình thành các thương vụ đều vì lợi ích kinh tế của họ, nên không quan yếu ai là người làm chủ và đặt ra luật chơi.

“Vì số lượng tổ chức lớn của vn là quá ít so với số lượng tổ chức lớn từ nước ngoài, nên đến khi nào hoạt động mua bán M&A vn còn quyến rũ với nhà đầu tư nước ngoài thì nhà đầu tư nước ngoài vẫn sẽ lấn ướt nhà đầu tư trong nước”, ông Lê Hoàng khẳng định.

M&A là hoạt động toàn cầu và nguồn vốn có thể đến từ bất kỳ nhà nước nào trên trái đất. vn đang được xem là điểm đến M&A quyến rũ đối với rất nhiều nước trên trái đất, khác lạ là những nước châu Á như Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan, Singapore.

Trong khi đó, vn không có nhiều tổ chức lớn có đủ nguồn lực cho M&A. Đặc biệt, các tổ chức lớn của vn đang trong quá trình đầu tư tăng trưởng, nên cần nguồn vốn đầu tư, chứ không có dư vốn để đi đầu tư. Do đó, hoạt động mua bán M&A vẫn dựa vào nhiều vào vốn ngoại.

Theo baodautu.vn